WSTĘP

Co to jest Program Ramowy Unii Europejskiej ?

Program Ramowy jest glównym narzedziem Unii Europejskiej, wykorzystywanym do finansowania badan w Europie. Przygotowywany jest on przez Komisje Europejska i zatwierdzany wspólnie przez Rade oraz Parlament Europejski w procesie tzw. "ko-decyzji". Kazdy program ramowy obejmuje okres 5 lat, przy czym ostatni rok poprzedniego programu i pierwszy rok kolejnego nakladaja sie. Pierwszy Program Ramowy UE zostal wprowadzony w zycie w roku 1984.

Glówne zalozenia 6 PR

Szósty Program Ramowy Badan, Rozwoju Technicznego i Demonstracji wchodzi w zycie z dniem 1 stycznia 2003 roku. Obejmuje on dzialania na szczeblu Unii Europejskiej w dziedzinie nauki, badan i innowacji. Glównym celem 6PR jest stworzenie tzw. "Europejskiej Przestrzeni Badawczej" (ERA) poprzez zintegrowanie i skoordynowanie rozproszonych prac badawczych prowadzonych w Europie. Jednoczesnie badania te zostana ukierunkowane na wzmacnianie konkurencyjnosci gospodarki europejskiej, rozwiazywanie problemów spolecznych oraz wspieranie procesu formulowania i wdrazania pozostalych elementów polityki UE.

Wymiar europejski

Zgodnie z zasada subsydiarnosci projekty realizowane w ramach 6PR musza miec charakter ponadnarodowy. W praktyce oznacza to, ze wnioski moga byc skladane jedynie przez konsorcja, w sklad których wchodza partnerzy z róznych krajów, zas w przypadku stypendiów oraz akcji szkoleniowych wymagany jest wyjazd uczestnika do innego kraju niz kraj jego pochodzenia czy zamieszkania.

Glówne róznice pomiedzy 6 Programem Ramowym a poprzednimi Programami Ramowymi

Poprzednie Programy Ramowe pomogly rozwinac podstawy naukowej i technologicznej wspólpracy pomiedzy róznymi krajami UE i byly instrumentami dzieki, którym osiagnieto wyniki w nauce. Nie przyczynily sie one jednak do uzyskania trwalej spójnosci badan. Dlatego tez w 6 PR przyjeto nastepujace zalozenia:

• skupienie wysilków na kilku priorytetach - w szczególnosci na obszarach, w których wspólpraca na poziomie miedzynarodowym przyniesie tzw. wartosc dodana
• dzialanie w kierunku integracji wszystkich podmiotów dzialajacych na róznych poziomach
• promocja takich aktywnosci, które beda mialy dlugotrwale skutki strukturalne.
• wspieranie akcji, które wzmocnia ogólne podstawy naukowo-technologiczne Europy
• uzycie potencjalu naukowego krajów kandydujacych w celu przygotowania i wspierania ich przystapienie do EU dla dobra calej europejskiej nauki

Zasady przyznawania funduszy

Program Ramowy jest zatwierdzany przez Rade i Parlament Europejski a odpowiedzialnosc za jego realizacje ponosi Komisja Europejska. Fundusze PR sa przyznawane poszczególnym projektom na nastepujacych zasadach:

• Finansowane sa tylko te projekty, w których biora udzial partnerzy z róznych krajów
• Projekty zostaja zakwalifikowane do finansowanie tylko wówczas jesli ich cel i zalozenia sa zgodne z priorytetami wskazanymi w tzw. "calls for proposals", czyli “zaproszeniach do skladania wniosków”
• Naukowa i technologiczna jakosc projektów zgloszonych do dofinansowania oceniana jest przez zewnetrznych, niezaleznych ekspertów
• Fundusze PR nie sa dotacjami dla instytutów badawczych czy przedsiebiorstw
• Srodki PR moga byc wydawane tylko na scisle okreslone prace lub rozwój naukowy Europejskiej Przestrzeni Badawczej" (ERA).

Skladanie wniosków i selekcja

Wnioski projektowe mozna skladac jedynie w odpowiedzi na ogloszenia o konkursach publikowanych w oficjalnym Dzienniku Wspólnot Europejskich (Official Journal of the European Communities) oraz na stronie Cordis. Do kazdego ogloszenia dolaczany jest pakiet informacyjny zawierajacy dokumenty, wyjasnienia i formularze niezbedne do przygotowania wniosku. W ogloszeniach podany jest nieprzekraczalny termin skladania wniosków. Wnioski oceniane sa i wybierane przez niezaleznych, zewnetrznych ekspertów (przecietnie ok. 5-ciu). W przypadku pozytywnej oceny projektu Komisja przystepuje do negocjacji finansowej i naukowo-technicznej strony umowy. Po udanych negocjacjach zostaje podpisana umowa pomiedzy Komisja a uczestnikami.

"Calls for Proposals"

"Calls for proposals" to publikowane w “Oficjalnym Dzienniku” UE (oraz na stronach internetowych Komisji Europejskiej) zaproszenia do skladania wniosków projektowych. Zespoly naukowe i konsorcja, które chca zlozyc wniosek w odpowiedzi na takie zaproszenie maja zwykle minimum 3 miesiace na opracowanie i wyslanie wniosku. Przeslany wniosek bedzie w pierwszej kolejnosci sprawdzony pod wzgledem formalnym, tzn. sprawdzone zostanie:

• czy wniosek zostal zlozony przed ostatecznym terminem
• czy partnerzy skladajacy wniosek sa uprawnieni do ubiegania sie o dofinansowanie z UE
• czy partnerzy pochodza z krajów, które sa uprawnione do ubiegania sie o dofinansowanie
• czy przedmiot projektu jest odpowiedni
• czy wzieto pod uwage etyczne aspekty proponowanych badan

Nastepnie zewnetrzni eksperci ocenia projekt pod wzgledem naukowej i technologicznej jakosci i przedstawia komisji liste projektów proponowanych do dofinansowania.

Wysokosc dofinansowania w przypadku zakwalifikowania projektu

Wysokosc dofinansowania zalezy od rodzaju projektu, ilosci partnerów oraz zakresu proponowanych badan. Generalnie Komisja dazy do koncentracji wysilków i stworzenia niezbednej masy krytycznej poprzez finansowanie wiekszych projektów i wiekszych konsorcjów. Umowa projektowa bedzie okreslala maksymalna kwote dofinansowania, a w ramach tej kwoty konsorcjum bedzie moglo samo decydowac o podziale budzetu miedzy uczestników. Komisja przewiduje równiez wsparcie dla malych i srednich przedsiebiorstw oraz mniejszych projektów.

Zasady ubiegania sie o dofinansowanie z UE

O dofinansowanie z UE moze ubiegac sie kazda jednostka posiadajaca osobowosc fizyczna lub prawna ustanowiona zgodnie z prawem narodowym, miedzynarodowym lub europejskim. W praktyce oznacza to, ze uczelnie, jednostki naukowo badawcze, male i srednie przedsiebiorstwa oraz duze firmy sa w równym stopniu uprawnione do otrzymania dofinansowania. Wszystkie te podmioty musza jednak spelniac scisle okreslone warunki, które sa rózne w zaleznosci od konkursu. Uczestnikami projektu moga zatem byc:

• Instytuty badawcze lub grupy badawcze na wyzszych uczelniach – szerokie mozliwosci wspólpracy w ramach 6PR, poczawszy od udzialu w projektach badawczych, poprzez przyjmowanie stypendystów, a skonczywszy na organizowaniu akcji szkoleniowych
• Przedsiebiorstwa zamierzajace wprowadzac innowacje – moga uczestniczyc we wszystkich rodzajach dzialalnosci badawczej jak równiez byc instytucja przyjmujaca stypendystów i organizujaca akcje szkoleniowe
• Male i srednie przedsiebiorstwa (MSP) nie posiadajace wlasnego zaplecza badawczego – tu proponowany jest instrument wspólpracy badawczej CRAFT
• Stowarzyszenia przemyslowe reprezentujace MSP – moga skorzystac z instrumentu wspólpracy o nazwie “badania sektorowe”
• Administracja publiczna – dla niej przeznaczony jest instrument wspólpracy zatytulowany “ERA-NET”, którego celem jest wspieranie koordynacji ponadnarodowej i kooperacji badawczej prowadzonej na szczeblu krajowym lub regionalnym
• Indywidualni mlodzi pracownicy naukowi ( po magisterium ) – 6PR przewiduje specjalne stypendia szkoleniowe dla naukowców rozpoczynajacych badania. Stypendia te umozliwiaja rozwój kariery naukowej dzieki pracy w instytucji znajdujacej sie poza krajem pochodzenia lub zamieszkania kandydata. Ponadto mlodzi naukowcy moga otrzymac dofinansowanie na udzial w miedzynarodowych konferencjach i kursach
• Indywidualni doswiadczeni pracownicy naukowi ( posiadajacy stopien doktora lub udokumentowany dorobek naukowy ) – dla nich w 6PR przewidziano specjalne stypendia majace na celu wspieranie transferu wiedzy do instytucji zamierzajacych rozwijac nowe dziedziny nauki oraz do instytucji w mniej uprzywilejowanych regionach
• Naukowcy o uznanym w swiecie dorobku naukowym – w ich przypadku proponowany jest instrument “Katedry Marie Curie”, który ma za zadanie zachecic wysoko wykwalifikowanych naukowców do kontynuowania kariery zawodowej w Europie i przekazywania swej wiedzy mlodszym pokoleniom badaczy
• Instytucje z zapleczem badawczym, gdzie prowadzone sa badania miedzynarodowe – dzialania wspierajace infrastrukture badawcza moga zainteresowac instytucje posiadajace uznane zespoly badawcze. Akcje te umozliwiaja pobyt naukowców z Europy i innych krajów w tych instytucjach. Ponadto mozliwe jest uzyskanie wsparcia finansowego na prace studialne nowej infrastruktury oraz sieci komunikacyjnych

KALENDARIUM 6 PR

BUDZET 6PR

Dnia 3.06.2002 Rada Ministrów oficjalnie zatwierdzila 6 Program Ramowy Unii Europejskiej. Ostateczna wersja budzetu to kwota 17,5 mld euro (16.27 mld euro na “Integrating and Strengthening the ERA” i 1.23 mld euro na “Specific Programme Nuclear Energy”). Szczególowe rozbicie budzetu dostepne jest na stronie:

http://www.cordis.lu/rtd2002/fp-debate/budget.htm

6 Program Ramowy oferuje naukowcom wiele mozliwosci wyjazdów do zagranicznych osrodków badawczych. Nadal najbardziej popularne maja byc stypendia Marie Curie. W 6 Programie Ramowym na Human Resources and Mobility planuje sie przeznaczenie znacznie wiekszych srodków finansowych niz w poprzednim programie ramowym - w sumie 1,63 miliarda euro, co stanowic bedzie okolo 10% funduszy 6PR.

System grantów i stypendiów bedzie dosc rozbudowany i obejmowac bedzie zarówno znane formy, takie jak np. sieci badawczo-szkoleniowe i konferencje, jak tez inne, wystepujace pod zmieniona nazwa (np. granty na szkolenie poczatkujacych naukowców jako odpowiednik Training Sites), oraz zupelnie nowe – np. granty reintegracyjne, stypendia w krajach pozaeuropejskich itd.

Przewidywane sa nastepujace rodzaje stypendiów:

I. AKCJE STYMULOWANE PRZEZ INSTYTUCJE

Podstawowym celem tych akcji ma byc wspieranie uczelni, instytutów badawczych oraz przedsiebiorstw w realizowaniu programów szkolen i stazy naukowych. Obejmowac one beda:

1. Sieci badawczo-szkoleniowe MC (Marii Curie),
   sluzace miedzynarodowym zespolom badawczym do opracowywania i realizowania programu szkolen, zwlaszcza dla osób rozpoczynajacych kariere naukowa. Maja one byc szczególnie pomocne przy prowadzeniu badan interdyscyplinarnych oraz stanowic szanse dla slabo rozwinietych regionów Unii (Less Favoured Regions) i krajów stowarzyszonych. Planuje sie, ze siec uzyska finansowanie na okres do 4 lat i bedzie oferowac indywidualne stypendia o dlugosci do 3 lat.
2. Stypendia MC na szkolenie poczatkujacych naukowców,
   adresowane glównie do uczelni, instytutów badawczych, osrodków szkolenia kadr naukowych i przedsiebiorstw, zamierzajacych wzmocnic potencjal szkoleniowy kadr naukowych. Stypendia te, przewidywane na maksymalny okres do 3 lat, maja nie tylko umozliwic naukowcom rozpoczynajacym kariere naukowa zdobywanie okreslonych kompetencji naukowych, ale takze dodatkowych umiejetnosci zwiazanych z zarzadzaniem badaniami oraz etyka naukowa.
3. Stypendia MC sluzace transferowi wiedzy,
   przewidziane na okres do 2 lat, adresowane do tych uczelni, instytutów badawczych i przedsiebiorstw w slabo rozwinietych regionach Unii (Less Favoured Regions) i krajach stowarzyszonych, które zamierzaja uruchomic nowa tematyke badan oraz rozwinac swój potencjal badawczy. Stypendia te umozliwia doswiadczonym uczonym przekazanie wiedzy, umiejetnosci oraz metod badawczych.
4. Konferencje i kursy szkoleniowe MC.
   Dofinansowanie przewidywane jest w nastepujacych dwóch przypadkach: wsparcie serii konferencji i/lub kursów szkoleniowych (np. szkól letnich), zaproponowanych przez jednego organizatora oraz wsparcie uczestnictwa mlodych badaczy w duzych konferencjach.

II. Akcje przeznaczone dla indywidualnych naukowców

Glównym celem ww. akcji ma byc ulatwienie osiagniecia samodzielnosci badawczej i dojrzalosci zawodowej. Chodzi równiez o tworzenie powiazan pomiedzy naukowcami europejskimi i uczonymi z krajów pozaeuropejskich. Stypendystami maja byc naukowcy z minimum 4-letnim doswiadczeniem badawczym.

1. Europejskie stypendia MC
Stypendia te, przewidziane na okres 1-2 lat umozliwic maja najbardziej obiecujacym naukowcom z UE i krajów stowarzyszonych podjecie badan w instytucjach europejskich. Wniosek oraz tematyka badan przygotowywana bedzie wspólnie przez stypendyste i instytucje przyjmujaca.

 

2. Stypendia wyjazdowe MC
Przyznawane beda naukowcom z UE i krajów stowarzyszonych na prace w uznanych centrach badawczych w krajach trzecich (pozaeuropejskich). Wymagane bedzie sporzadzenie spójnego programu szkolenia badawczego, obejmujacego pierwsza faze badan za granica i obowiazkowa druga faze - w Europie.

 

3. Stypendia przyjazdowe MC

Podstawowym zadaniem ma byc przyciagniecie najwyzszej klasy naukowców z krajów trzecich do podjecia pracy badawczej w Europie, z mysla o rozwinieciu obustronnie korzystnej wspólpracy badawczej pomiedzy Europa a krajami trzecimi.

III. Granty MC powrotne i reintegracyjne

Otrzymaja je naukowcy z UE i krajów stowarzyszonych, tuz po zakonczeniu co najmniej 2-letniego stypendium Marii Curie. Bedzie to zryczaltowana kwota przeznaczona do wydatkowania w ciagu jednego roku i przyznawana stypendyscie na podstawie okreslonego, osobno ocenianego projektu. Reintegracja w kraju macierzystym stypendysty bedzie traktowana priorytetowo.

Podobny mechanizm (lecz obejmujacy okres reintegracji do 2 lat) obejmowal bedzie badaczy europejskich prowadzacych prace badawcza poza Europa przez co najmniej 5 lat.